چکیده مقالات

مراتب عرفان ملا عبدالله بهابادی یزدی
نویسنده: دکترعبدالرحیم شهریاری

علامه ملا عبد الله بهابادی فقیهی اخباری یا اصولی ؟
نویسنده: مرتضی خوشنویس زاده اصفهانی

نقش ملا عبدالله بهابادی در تکوین جریان تعقل گرایی عصر صفوی
نویسنده: حجت الاسلام و المسلمین بشکانی

نقد دیدگاه شرح حال نویسان پیرامون ملا عبدالله یزدی
نویسنده: عظیم عابدینی-حبیب الله یوسفی

فعالیت های تفسیری علامه ملا عبدالله یزدی
نویسنده: عظیم عابدینی و حبیب الله یوسفی

مطالعه ی توصیفی حاشیه ملا عبدالله بهابادی از منظر تحلیل ژانر
نویسنده: سید عبدالمجید طباطبایی لطفی و طاهره قاسمی

تلامذه ملا عبدالله بهابادی یزدی
نویسنده: عبدالصمد جودتی استیار

ملا عبدالله یزدی و خاندان ملالی در عرصۀ تولیت حرم علوی(ع)
نویسنده: حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر احمد جنت امانی

ملا عبدالله بهابادی یزدی در «الذریعه»
نویسنده: محمدعلی نجفی کرمانشاهی

بررسی و تحلیل دلائل هم­گرایی عالمان شیعه با دولت صفوی
نویسنده: حسن عبدب پور، اضغر میرزایی

مطالب

سبک‌شناسی استدلال اخلاقی حکمای مسلمان درآثار علمی و سیرة عملی حکیم بهابادی یزدی

سبک‌شناسی استدلال اخلاقی حکمای مسلمان درآثار علمی و سیرة عملی حکیم بهابادی یزدی*

حوزه‌های علمیة شیعی حکیم ملا عبدالله بهابادی یزدی را بیشتر با حاشیة پرآوازة او  بر تهذیب المنطق تفتازانی می‌شناسند. این اشتهار سبب شده است که نام این حکیم در زمرة حکما و منطق‌دانان مسلمان ثبت گردد. حکمای مسلمان غالباً گزاره‌های اخلاقی را از مشهورات عامه می‌دانند و از این رهگذر، استدلال اخلاقی را، نه در ردیف استدلال‌های برهانی، که در ردیف استدلال‌های جدلی می‌شمارند. این نکته در آثار منطقی حکیم بهابادی نیز، به ویژه ‌‌در مبحث صناعات خمس که به روش‌شناسی انواع استدلال‌های منطقی اختصاص دارد، انعکاس یافته است. شگفت آنکه این مبحث بسیار مهم از سوی منطق‌دانان متأخر به اجمال و اهمال رها گشته و به گفتة حکیم بهابادی در حاشیه بر تهذیب المنطق، بیان متأخران در این مبحث مبتلا به اقتصار مخلّ است. همین اقتصار و کوتاه‌نویسی و غفلت از پردازش دقیق و نکته‌سنجانه بهانه‌ گشته تا منتقدانی بدون تلاش کافی در فهم این مبحث بر حکیمان و منطق‌دانان خرده بگیرند که سبکی که آنان برای استدلال اخلاقی در نظر گرفته‌اند، اخلاق را به ورطة نسبیت‌گرایی سوق می‌دهد. این مقاله در پی آن است که با الهام از اشارات حکیم بهابادی، در توضیحات حکمای متقدم درنگ کند و پرده از ابهام سبک‌شناسی استدلال اخلاقی مورد نظر حکیمان مسلمان بر‌افکند و این نتیجه را آشکار سازد که مشهوره دانستن گزاره‌های اخلاقی نه تنها هیچ تلازمی با نسبیت‌گرایی اخلاقی ندارد که با واقعیت زندگی اخلاقی ‌آدمی هماهنگ است. یافت این هماهنگی و به‌کار‌گیری آن، ثمرات پربرکتی در سیرة عملی و سلوک اخلاقی حکیمانی همچون ملا عبدالله بهابادی یزدی به بار آورده است.

واژگان کلیدی: اخلاق، استدلال اخلاقی، روش‌شناسی، سبک‌شناسی، حکیم بهابادی، حکمای مسلمان، روش‌شناسی اخلاق

*نویسنده: محمد تقی اسلامی، استادیار مرکز اخلاق و تربیت و مدیر گروه پژوهشی اخلاق در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

کلیه حقوق این سایت برای پایگاه علامه آخوند ملا عبدالله یزدی بهابادی محفوظ است